2026 жылы Қазақстанда жоғары технологиялық медициналық көмекті (ЖТМК) МӘМС және ТМККК аясында «Емдеуге жатқызу бюросы» порталы арқылы тегін квотамен алуға болады, ал ел ішінде қажетті емдеу әдісі болмаған жағдайда республикалық бюджет есебінен шетелде емделуге жолдама рәсімделеді. Квота беру туралы шешімді республикалық ғылыми орталықтың немесе дәрігерлер консилиумының қорытындысы негізінде бейінді комиссия қабылдайды.
- ЖТМК деген не және ол қарапайым емдеуге жатқызудан несімен ерекшеленеді
- 2026 жылы ЖТМК тізбесіне қандай оталар мен технологиялар кіреді
- ЖТМК квотасына кім жібереді және қандай құжаттар қажет
- Клиниканы қалай таңдауға және кезекті қалай тексеруге болады
- Мемлекет есебінен шетелде емделу: шарттары, аурулар тізбесі және МӘМС рөлі
- Шетелде емделуге жолдаманы қалай рәсімдеуге болады (қадамдық нұсқаулық)
- Квотадан бас тартса не істеу керек
- ЖТМК-ның арнайы бағдарламалары: балалар хирургиясы және «Аңсаған сәби» ЭКҰ квотасы
- Егер клиника квота бойынша қосымша ақы талап етсе не істеу керек
ЖТМК деген не және ол қарапайым емдеуге жатқызудан несімен ерекшеленеді
Жоғары технологиялық медициналық көмек (ЖТМК) — бірегей медициналық жабдықтар мен жоғары білікті мамандар тобын қажет ететін, клиникалық тиімділігі ғылыми дәлелденген күрделі диагностика мен емдеу әдістері. ЖТМК көрсету тәртібі мен іріктеу критерийлері ҚР ДСМ 08.12.2020 ж. № ҚР ДСМ-238/2020 бұйрығымен және № ҚР ДСМ-134/2020 бұйрығымен реттеледі.
2026 жылы Бірыңғай медициналық көмек пакетіне көшу аясында ТМККК мен МӘМС қызметтері нақты ажыратылды: шұғыл көмек, базалық онкодиагностика және әлеуметтік маңызы бар ауруларды емдеу барлық азаматтарға ТМККК шеңберінде көрсетілсе, жоспарлы жоғары технологиялық оталар (кардиохирургия, нейрохирургия, ірі буындарды эндопротездеу, кохлеарлық имплантация, стереотаксиялық радиохирургия, томотерапия — қараңыз: «Үміт» орталығында МӘМС квотасы бойынша томотерапия мүмкіндіктері, сондай-ақ «Аңсаған сәби» бағдарламасы бойынша ЭКҰ) негізінен МӘМС жүйесі арқылы қаржыландырылады.
| Өлшемшарт | Қазақстандағы ЖТМК квотасы | Бюджет есебінен шетелде емделу |
|---|---|---|
| Қаржыландыру көзі | МӘМС пакеті (сақтандырылғандарға) және ТМККК (әлеуметтік маңызы бар және шұғыл жағдайларда) | Республикалық бюджет (ҚР ДСМ мақсатты бағдарламасы) |
| Емделу орны | Астана, Алматы және облыс орталықтарындағы республикалық ғылыми орталықтар мен аккредиттелген клиникалар | Аккредиттелген шетелдік серіктес клиникалар (Түркия, Оңтүстік Корея, Германия, Ресей, Беларусь және т.б.) |
| Негізгі шарт | Әдіс бекітілген ЖТМК тізбесіне енгізілген, медициналық көрсетілім және МӘМС мәртебесі бар | Қажетті емдеу әдісі ҚР аумағында қолданылмайды (немесе отандық мүмкіндіктер толық сарқылған) |
| Шешім қабылдаушы | Облыс/республикалық маңызы бар қала денсаулық сақтау басқармасы жанындағы ЖТМК комиссиясы | ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің азаматтарды шетелге емдеуге жіберу жөніндегі комиссиясы |
| Жол және тұру шығыны | Төленбейді (шұғыл санитариялық авиациядан басқа) | Пациенттің (және 18 жасқа дейінгі балалар не ауыр науқастар үшін 1 еріп жүрушінің) жол ақысы бюджеттен төленеді |
| Өз бетімен төлеген шығынды өтеу | Қарастырылмаған | Шетелдік клиникалардың өз қаражатына төленген шоттарын мемлекет өтемейді |
2026 жылы ЖТМК тізбесіне қандай оталар мен технологиялар кіреді
ЖТМК тізбесі отандық клиникаларда жаңа технологиялар енгізілген сайын ҚР Денсаулық сақтау министрлігімен жүйелі түрде жаңартылып отырады (2026 жылы онкология, ядролық медицина және балалар хирургиясы бойынша тарифтер кеңейтілді). Квота бойынша жиі жасалатын бағыттар:
- Жүрек-қан тамырлары хирургиясы: аортокоронарлық шунттау, жүрек қақпақшаларын протездеу және пластикасы, күрделі стенттеу, кардиовертер-дефибриллятор имплантациясы, балалардағы туа біткен жүрек ақауларын түзету.
- Нейрохирургия: ми мен жұлын ісіктерін микрохирургиялық және эндоваскулярлық алып тастау, аневризмаларды клипстеу, Паркинсон ауруы кезінде миды терең стимуляциялау (DBS).
- Травматология және ортопедия: жамбас және тізе буындарын бастапқы және ревизиялық эндопротездеу, омыртқаға металл конструкциялармен күрделі ота жасау.
- Онкология және радиотерапия: томотерапия, стереотаксиялық радиохирургия, брахитерапия, көрсетілім бойынша ПЭТ/КТ диагностикасы.
- Трансплантология және офтальмология: бүйрек, бауыр, көздің мүйізгек қабығын ауыстырып салу, сүйек кемігін трансплантациялау, витреоретинальды хирургия.
ЖТМК квотасына кім жібереді және қандай құжаттар қажет
Пациенттің бағыты әрқашан тіркелген емханадан басталады. Астана немесе Алматыдағы республикалық орталықта ота жасату жоспарланса да, «Емдеуге жатқызу бюросы» ақпараттық жүйесіне жолдаманы көрсетілім расталғаннан кейін өз емханаңыз рәсімдейді.
ЖТМК комиссиясына арналған толық құжаттар пакеті:
- Емдеуге жатқызуға жолдама (№ 057/е нысаны) және амбулаторлық картадан толық үзінді (№ 027/е нысаны).
- Зертханалық және аспаптық тексеру нәтижелері (МРТ, КТ, коронарография, гистология қорытындысы, УДЗ, ЭКГ, қан талдаулары — талдаулардың жарамдылық мерзімі зерттеу түріне қарай 10–30 күн).
- Республикалық клиниканың бейінді маманының қорытындысы (күндізгі қабылдау немесе телемедицина консилиумы арқылы).
- Жеке куәлік (бала үшін — туу туралы куәлік және ата-анасының/қамқоршысының құжаты) және msqory.kz сайтында тексерілетін белсенді МӘМС мәртебесі (ТМККК-ға кірмейтін қызметтер үшін).
Өңірлік денсаулық сақтау басқармасы жанындағы ЖТМК комиссиясы құжаттарды 2–5 жұмыс күні ішінде қарайды. Оң шешім қабылданған соң деректер «Емдеуге жатқызу бюросы» порталына енгізіліп, бірегей коды бар жоспарлы емдеу талоны беріледі.
Клиниканы қалай таңдауға және кезекті қалай тексеруге болады
Заң бойынша пациент бүкіл Қазақстан бойынша МӘМС жүйесінде осы ЖТМК бейіні бойынша аккредиттелген клиникалар тізімінен стационарды еркін таңдауға құқылы. Облыстық ауруханамен шектелу міндетті емес — бос орын болса, республикалық орталықты немесе Қормен келісімшарты бар жеке клиниканы таңдай аласыз.
- eGov.kz немесе eGov Mobile арқылы: «Денсаулық сақтау» бөліміндегі жеке кабинетте талон мәртебесі мен таңдалған клиника көрінеді.
- Тіркелген емханада: емдеуші дәрігерден немесе «Емдеуге жатқызу бюросы» порталына жауапты маманнан.
- 1406 нөмірі арқылы: МӘМС байланыс орталығының операторы ЖСН бойынша өтінім мәртебесін тексеріп, қай клиникада кезек қысқа екенін хабарлайды.
Маңызды: егер жоспарлы емдеуге жатқызу күніне дейін талдаулардың мерзімі өтіп кетсе, емхана оларды отаға дайындық аясында тегін жаңартуға міндетті.
Мемлекет есебінен шетелде емделу: шарттары, аурулар тізбесі және МӘМС рөлі
Қазақстан азаматтарын бюджет қаражаты есебінен шетелге емдеуге жіберу ҚР ДСМ № ҚР ДСМ-45 бұйрығымен реттеледі және тек ерекше жағдайларда ғана қолданылады. 2026 жылы Денсаулық сақтау министрлігінің комиссиясы іріктеуді күшейтті, себебі күрделі оталардың біразы Астана мен Алматыда игерілді. Шетелге квота екі шарт орындалғанда ғана беріледі: ауру бекітілген тізбеге кіреді және қажетті емдеу әдісі ҚР аумағында мүлде жүргізілмейді.
Шетелге жіберуде басымдық 18 жасқа дейінгі балаларға және мына патологиялары бар науқастарға беріледі: протон-сәулелік терапияны қажет ететін ми ісіктері мен артериовенозды мальформациялар, балалардағы көздің қатерлі ісіктері (ретинобластома), ҚР-да мүмкіндігі жоқ жүрек/өкпе немесе туыстық емес донордан сүйек кемігін трансплантациялау, балалардағы күрделі ларинготрахеалды стеноздар.
Құжаттарды жинау және шетелдік клиникалармен келіссөз жүргізу бойынша жұмыс органы қызметін Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (МӘМС) мен ҚР ДСМ жанындағы уәкілетті орталық атқарады. Егер науқастың жағдайы ұзақ ұшуға келмесе, шетелдік хирургиялық топты Қазақстанға шақырып, отаны республикалық орталықта жасайтын «мастер-класс» форматы қолданылады.
Шетелде емделуге жолдаманы қалай рәсімдеуге болады (қадамдық нұсқаулық)
- 1-қадам. Республикалық орталықта толық тексеруден өту. Бейінді ұлттық ғылыми орталықтың консилиумы бұл әдіспен емдеу ҚР-да мүмкін емес екені туралы ресми қорытынды береді.
- 2-қадам. Құжаттарды жұмыс органына тапсыру. Клиника немесе денсаулық сақтау басқармасы үзінділер мен DICOM-суреттерді МӘМС/жұмыс органына жолдайды.
- 3-қадам. Шетелдік клиникаларды іріктеу және смета. Жұмыс органы кемінде екі бейінді шетелдік клиникадан емдеу бағдарламасы мен баға ұсынысын алады.
- 4-қадам. ҚР ДСМ комиссиясының шешімі және жол жүру. Министрлік комиссиясы клиника мен қаржыландыруды бекітеді, виза мен әуе билеттері рәсімделіп, емдеу ақысы тікелей клиниканың шотына аударылады (қолма-қол ақша берілмейді).
Квотадан бас тартса не істеу керек
Дәрігердің ауызша бас тартуы («квота жоқ», «сізді алмайды») заңды күшке ие емес. ЖТМК немесе шетелде емделуден бас тарту клиникалық хаттамаға не НҚА-ға сілтеме жасай отырып, тек жазбаша түрде берілуі тиіс.
- Бөлім меңгерушісінен немесе бас дәрігерден жазбаша дәлелді бас тартуды талап етіңіз.
- Емханадағы Пациенттерді қолдау және ішкі аудит қызметіне жүгініңіз (3–5 жұмыс күні ішінде жауап беруге міндетті).
- МӘМС байланыс орталығының 1406 нөміріне қоңырау шалып, өтінім тіркетіңіз.
- eOtinish арқылы Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің аумақтық департаментіне жазбаша бас тарту көшірмесін тіркеп шағым жолдаңыз.
ЖТМК-ның арнайы бағдарламалары: балалар хирургиясы және «Аңсаған сәби» ЭКҰ квотасы
Жоғары технологиялық көмектің ерекше бағыты — МӘМС жүйесіндегі «Аңсаған сәби» ЭКҰ бағдарламасы. Бедеулік диагнозы расталған ерлі-зайыптылар МӘМС сақтандыру мәртебесі болған, медициналық критерийлерге (жасы, АМГ қоры, қарсы көрсетілімдердің болмауы) сәйкес келген жағдайда денсаулық сақтау басқармасының ЖТМК комиссиясы арқылы жылына 1 рет тегін ЭКҰ квотасын ала алады.
18 жасқа дейінгі балалар мемлекет есебінен сақтандырылған жеңілдік санатына жататындықтан, ата-анасының МӘМС жарналарына қарамастан ЖТМК-ның барлық түрлерін (оның ішінде кохлеарлық имплантация, нейрохирургия, жүрек ақауларын түзету) тегін алады.
Егер клиника квота бойынша қосымша ақы талап етсе не істеу керек
МӘМС қоры төлейтін ЖТМК тарифі отаны, наркозды, хаттамада көзделген шығыс материалдарын (стенттер, эндопротездер, импланттар), дәрі-дәрмектер мен тамақтануды толық қамтиды. Бекітілген ЖТМК тарифі аясында «сапалырақ» имплант үшін қосымша ақы сұрау заңсыз. Құжатқа қол қоймас бұрын 1406 нөміріне хабарласыңыз.
• 1406 — Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының бірыңғай байланыс орталығы (МӘМС мәртебесі, кезек, шағымдар).
• 1414 — eGov.kz бірыңғай байланыс орталығы (анықтамалар, талон мәртебесі, eOtinish).
• 103 — Жедел медициналық жәрдем (жағдай шұғыл нашарласа — көмек ТМККК аясында тегін көрсетіледі).
Ресми дереккөздер
- ҚР ДСМ 08.12.2020 ж. № ҚР ДСМ-238/2020 бұйрығы «Мамандандырылған, оның ішінде жоғары технологиялық медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы» («Әділет»)
- ҚР ДСМ 16.10.2020 ж. № ҚР ДСМ-134/2020 бұйрығы («Әділет»)
- ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» № 360-VI Кодексі («Әділет»)
- Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (msqory.kz)
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі (gov.kz)
- eGov.kz электрондық үкімет порталы
- ҚР ДСМ № 152 клиникалық хаттамасы «Ми қан айналымының жедел бұзылыстары: сәулелік диагностика стандарттары».
- ҚР Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 15 қазандағы № ҚР ДСМ-133/2020 бұйрығы «Мамандандырылған медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы».

